Tarih Bilimi

Çağımız teknik çağıdır. İnsanoğlu, icat ettiği aletler sayesinde uzaya gitmekte, insan eliyle yapılacak işlemler, çok kısa sürelerde bilgisayarlara yaptırılmaktadır. Ama bütün bu gelişmeler, tarihi ihmal edilebilir hâle getirmemekte; aksine çağımızı aynı zamanda “tarihçi kafasıyla düşünme çağı” hâline sokmaktadır.

Tarih, en basit ifadeyle “geçmişin bilimi” olarak tarif edilmiştir. Ancak bu, eksik bir tariftir. Fransız Annales Okulu kurucularından Marc Bloch (Mark Bloh), bu tarifi “zaman içinde insanların ilmi” şekline sokmuştur. Bloch, tarihi bir müşahade ilmi olarak kabul etmiştir.

Tarihçi, olayları bizzat görme imkânına sahip değildir. Yani bir fizikçi veya kimyager gibi laboratuvarında müşahade imkânından mahrumdur. Profesör İbrahim Kafesoğlu’nun da işaret ettiği gibi olayları, görenlerin bıraktıkları belgelere dayanarak takip etmek mümkündür.

Amerikalı tarihçi Turner (Törnır), tarihi “geçmişten bize ulaşan, günümüzde ortaya çıkan tenkitçi ve yorumcu bir anlayışla incelenen kalıntılar” şeklinde tanımlamıştır. Will Durant (Vil Duran) ise tarihi “geçmişte olan hadiseler hakkındaki belgelerin verileri” şeklinde tarif etmiştir.

Tarih, geçmişte insanlar tarafından meydana getirilen olayları bize ulaştırır. Bu nedenle İngiliz tarihçi Edward Halett Carr’a (Edvırd Helıt Kar) göre tarih “tarihçi ile olaylar arasında devamlı bir etkileşim, geçmişle günümüz arasında bitmeyen bir diyalog”tur. Fransız tarihçi Lucien Febvre’in (Lüsyen Febr) ifadesiyle “bugünün açıklanması”dır.

Annales Okulu mensuplarından büyük tarihçi Fernand Braudel (Fernan Brodel) de tarih, “geçmişteki, günümüzdeki ve gelecekteki meslekî kabiliyet ve bakış açılarının bir araya gelmesi” olarak görmüştür. Ona göre bugün; dünden, daha evvelden, çok eskilerden kaynaklanmaktadır.

10 May, 2020

Kavimler Göçü ve Avrupa Hun Devleti

1- Kavimler Göçü Nedir? (Uzun Bilgi) Kuzey Hun Devleti’nin 156 yılında yıkılmasından sonra Orta Asya’da yaşayan Hunların bir kısmı batıya doğru göç ederek Aral Gölü çevresine yerleştiler. Burada iki...

9 May, 2020

Ordu Millet: Türkler

Konar-göçer hayat süren Türkler büyük hayvan sürülerini en iyi şekilde beslemek için verimli otlaklar ve su kaynakları bulmak zorundaydı. Diğer kavimlerden önce elverişli yerleri bulup koruma altına almak, sürüleri...

9 May, 2020

Türk Göçleri

Toplumlar zorunlu olmadıkça kendilerini nelerin beklediğini bilmedikleri yolculuklara çıkmaktan kaçınmıştır. Tarihte görülen büyük çaplı göç hareketleri de Orta Asya Türk göçlerinde olduğu gibi çok önemli nedenlerden kaynaklanmıştır. Türk göçleri...

9 May, 2020

İç Asya’da Hayat

İslamiyet öncesi dönemde İç Asya’da yaşayan Türk topluluklarının sosyal ve ekonomik yapısı konar-göçer hayat tarzı etrafında şekillenmişti. Bu durumun başlıca nedeni Türklerin yaşadığı bozkır coğrafyasının şartlarıydı. Türklerin ana yurdu...

9 May, 2020

İlk Türk Devletlerinde Güç ve Yönetim Yapısı

1- Gücün Meşruiyet Kaynağı Asya Hun Devleti’nden başlayarak İç Asya’da kurulan Türk devletlerinde hâkimiyetin kaynağı ilahi bir güç olan Gök Tengri’ye dayanıyordu. Bu anlayışa göre en yüce varlık ve...

8 May, 2020

İç Asya’da Kurulan Türk Devletleri

1- Asya Hun Devleti (MÖ 220-MS 216) Hunlar, Orta Asya’da Ötüken merkez olmak üzere Çin’in kuzeyinde kalan bölgede yaşamışlardır. Çinlilerin Hiungnu olarak adlandırdıkları Hunların bilinen ilk hükümdarı Teoman’dır (MÖ...

8 May, 2020

Türklerin Tarih Sahnesine Çıkışı

Dünya tarihine yön veren belli başlı milletlerden biri olan Türkler başka toplumlarla karşılaştırıldığında onlardan çok daha önce millet ve devlet olma fikrine sahip olmuşlardır. Bu fikirlerin etkisiyle de tarihin...

8 May, 2020

Orta Çağ’da Hukuk

1- Roma Hukuku MÖ 753 yılında bir şehir devleti olarak kurulan Roma İmparatorluğu ilk günden itibaren yayılma politikası izleyerek topraklarını genişletti. Siyasi hayatına şehir devleti olarak başlayan Roma’nın böylesine...

8 May, 2020

Orta Çağ’da Askerî Organizasyonlar

1- Konar-göçerlerde Ordu Bir toplumda askerî organizasyonun şekillenmesinde belirleyici olan temel unsur o toplumun hayat tarzıdır. Konar-göçer hayat tarzında insanlar hareketli bir toplum yapısı içinde yetişirlerdi. Geçimlerini hayvancılıkla sağlayan...

7 May, 2020

Orta Çağ’da Ekonomi

1- Tarım Buzul Çağı boyunca toplayıcılık ve avcılık yapan insanlar, iklimin ılımanlaşmasıyla birlikte toprağı ekip biçmeye başladılar. Elde ettikleri artı ürünü arttırmak ve bu ürünlerin bölüşümünü organize etmek için...

7 May, 2020

Orta Çağ’da Devlet ve Toplum

1- Orta Çağ’da Neler Oldu? Roma İmparatorluğu, MS 375 yılında başlayan Kavimler Göçü sırasında uğradığı saldırılar nedeniyle zayıflayarak 395 yılında ikiye ayrıldı. Bunlardan Batı Roma İmparatorluğu’nun 476’da yıkılışı bazı...

7 May, 2020

İlk Çağ’da Hukuk

Haklar anlamına gelen hukuk, toplum hayatını düzenleyen ve bir kamu otoritesi tarafından hayata geçirilen kurallar bütünüdür. Bir köyde veya şehirde toplumsal düzenin kurulup sürdürülebilmesi için hukuk kurallarına ihtiyaç duyulması...

7 May, 2020

Devletler Doğuyor

1- Devletin Ortaya Çıkışı ve Devlet Türleri İnsanlar bütünüyle doğaya bağımlı oldukları ilk zamanlarda tek tek bireyler veya üye sayısı 10-50 arasında değişen aile toplulukları hâlinde yaşıyorlardı. Ancak doğada...

7 May, 2020

İlk Çağ’ın Tüccar Kavimleri

1- Asurlular Yukarı Mezopotamya’da kuzeyi ve doğusu dağlarla çevrili bir bölgede yaşayan Asurlular, Anadolu ile yaptıkları ticaretle önce adlarından söz ettirmişlerdir. İlk Çağ’da tunç yapımında kullanılan ve Anadolu’da az...

7 May, 2020

İlk Çağ’da Göçler

Göçler insanlık tarihinin önemli olaylarından biridir. Gerek Tarih Öncesi gerekse Tarih Devirlerinde insan toplulukları iklim değişiklikleri ve savaşlar gibi nedenlerle kitlesel olarak göç etmek zorunda kalmışlardır. İlk olarak insan...

6 May, 2020

İnsan ve Çevre

Hayat Tarzları Nasıl Oluştu? Tarihsel süreçte neden her ülkede aynı gelişmişlik düzeyine çıkılamamıştır? Neden bazı toplumlar hayvancılıkta, bazıları tarımda veya ticarette daha ileri gitmiştir? Neden Mezopotamya medeniyetlerine ait yapıların...

6 May, 2020

İlk Çağ Medeniyetleri

Mısır Medeniyeti MÖ 4000’e doğru Nil Nehri etrafında gelişmiş bir medeniyet kuran Mısırlılar, Mezopotamyalılar ile yaptıkları ticaret sırasında öğrendikleri çivi yazısından yola çıkarak hiyeroglif adıyla bilinen kendilerine özgü bir...

6 May, 2020

Kadim Dünyada Bilimler

Bilim, insanın temel ihtiyaçlarını giderebilme çabasının sonucunda ortaya çıkmış ve gelişme göstermiştir. Yaşanılan çevreyi tanıma, zamanı algılama, beslenme, barınma, hastalıklardan korunma ve iyileşme bu ihtiyaçların belli başlılarıdır. Kadim zamanlar...