Enerjinin Korunumu ve Enerji Dönüşümü

03.12.2021
Enerjinin Korunumu ve Enerji Dönüşümü

İnsan her ne kadar inanılmaz buluşlar yapmış, imkânsız görünen şeyleri elde etmiş olsa da evrende var olan enerjiyi yok edemez, yoktan da enerji meydana getiremez. Bu enerjinin korunumu yasası olarak bilinir. Enerji elde etmek için başka enerjileri dönüştürmek gerekir, doğal süreçlerde ve yapay sistemlerde bunun çokça örneği görülebilir.

Güneş’te meydana gelen nükleer reaksiyonlarda oluşan elektromanyetik enerji tüm uzaya yayıldığı gibi Dünya’ya da ulaşır. Ulaşan bu enerji bitkilerin fotosentez yapımında kullanılarak biyokütle enerjisine dönüşür. Besin zinciri içerisinde diğer canlıların hücrelerinde ısı, hareket vb. diğer yaşamsal reaksiyonların oluşumu için gereken enerjiye dönüşür.

Enerji Döngüsü ve Korunumu

Otomobillerde, yakıtın motor içerisindeki yanma reaksiyonu sonucu oluşan kimyasal enerji öncelikle hareket ve ısı enerjisine dönüşür. Hareket enerjisi de başka düzenekler yardımıyla elektrik, ses vb. enerjilere dönüşür.

Bir sistemin herhangi bir andaki enerjisinin büyüklüğü toplamda ne kadar ise, ilerleyen anlarda da toplam enerjisi değişmeyeceğinden, enerji dönüşüm denklemleri yazılarak ilgili enerjiler hesaplanabilir.

İlgili Konu  Sabit İvmeli Hareket

Basit bir enerji dönüşümü örneği olarak barajda üretilen elektrik enerjisinin saç kurutma makinesine kadar olan yolculuğu verilebilir. Nehrin önüne yapılan baraj seti ile suyun yükseltilmesi yer çekimi potansiyel enerjisinin artması sağlanır. Yüksekten akıtılan suyun kinetik enerjisiyle elektrik türbini döndürülür ve elektrik enerjisi üretilir. Elektrik enerjisi iletken hatlarla evlere dağıtılır, duvardaki prize takılan fiş ile saç kurutma makinesine alınan elektrik enerjisi kızdırıcı direnç tellerinde ısı enerjisi ve pervanede hareket enerjisine dönüşür.

(Yer çekimi potansiyel enerjisi → Kinetik enerji → Elektrik enerjisi → Isı+Kinetik enerji)

Barajdan saç kurutma makinesine enerji dönüşümü
Barajdan saç kurutma makinesine enerji dönüşümü
Enerji Korunumu, Dönüşümleri

Canlılar ve Enerji

Canlılığın sürmesi solunum olayı ile mümkündür, uzun süre solunum yapmayan bir canlı, canlı olmaktan çıkacaktır. Solunum olayı da hücre içinde gerçekleşen enerji üretme reaksiyonudur. Besinlerin molekül yapısındaki kimyasal bağ enerjisi hücre içi reaksiyonlarla ısı, hareket gibi diğer ihtiyaç duyulan enerjilere dönüştürülür.

İlgili Konu  Sürtünme Kuvveti Nedir?

Bir canlı hiç hareket etmese bile hücre faaliyetlerini sürdürmek, dokuların kasılıp gevşemesini sağlamak ya da vücut sıcaklığını belli bir düzeyde tutmak için enerjiye ihtiyaç duyar. Mutlak dinlenme anında uyanık olarak harcanan enerji anlamına gelen “bazal metabolizma” bunu ifade etmektedir. Efor gerektiren durumlarda hareket enerjisini karşılamak için tüketilmesi gereken besin miktarı da artar. Besinlerden alınan enerji miktarını belirtirken kullanılan birim kaloridir. Yaşlara ve cinsiyete göre günlük ortalama enerji ihtiyacı değişiklik gösterir.

YaşErkek (cal/gün)Kız (cal/gün)
213601250
417201670
620101900
822602110
1025002300
1227002400
1429002500
1630502420
1831002270
Yetişkin30002200
Yaşlara ve cinsiyete göre günlük ortalama enerji ihtiyacı

Yaş, cinsiyet, aktivite vb. faktörler günlük gereken enerji miktarını belirlemede etkilidirler. Aşağıdaki tabloda bazı besinlerin enerji değerleri ile bu besin enerjilerinin verilen aktivite seçeneklerinde ne kadarlık bir sürede tüketilebileceği belirtilmiştir. Besinlerin kalori değerini bilerek dengeli bir beslenme programı oluşturulabilir ve fiziksel aktiviteler planlanabilir.

İlgili Konu  Madde ve Özkütle Nedir?
Besin AdıMiktarEnerji
Değeri
(kalori)
Yavaş
Yürüyüş
(dk)
Hızlı
Yürüyüş
(dk)
Futbol
(dk)
Bisiklet
(dk)
Yüzme
(dk)
hamburgerekstra büyük boy660118817314171
patates kızartmasıbüyük boy kutu4107350458844
mısır cipsbüyük boy (88 g)4365034316030
kolakutu (300 ml)1492718163216
gazlı portakal içeceğikutu (330 ml)1122014122412
poğaça (peynirli)1 adet (50 g)1853323204020
kaşarlı tost2 orta boy tost ekmeği ile2404329265126
profiterol1 porsiyon (200 g)4167451468945
yaş pasta1 orta boy dilim3957148438542
sebze çorbasıorta boy kepçe (210 g)901611101910
şehriye çorbasıorta boy kepçe (200 g)1152114132512
ayran1 bardak (200 ml)701398158
çay(2 şekerli) küçük çay bardağı2042242
haşlanmış yumurta1 tam701398158
pekmez1 tatlı kaşığı (5 g)2042242
baklava1/2 porsiyon (80 g)2404329265126
komposto1 orta boy kase (230 g)2003624224321
Bazı Besinlerin Enerjilerinin Aktivitlerle Harcanma Süreleri

YAZAR BİLGİSİ
Hayatını internete adamış biri olarak, hedefim bilgiyi ulaşılabilir hale getirmektir. Bu amaca istinaden her türlü bilgi paylaşımını KonuAnlatimi.Net üzerinde yapıyorum. Umarım içeriklerim tüm ziyaretçilerim için faydalı olur.
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.