Psikoloji ve Etik

26.04.2020
138
Psikoloji ve Etik

Psikoloji ve Etik: Bilim, deney, gözlem ve akla dayanarak içinde yaşadığımız evreni tanımak, gerçeği bilmek ister. Doğayı olduğu benzeri toplumu ve insanı da araştırır, bilgiler üretir.

Bu bilimsel çalışmaları yapan bilim insanları, bilimsel faaliyetlerinde bazı temel kurallara uyarlar ki bunlara etik ilkeler adı verilir. Her bilim benzeri psikolojinin de etik kurallara uyması gerekir.

Örneğin klinik psikolojide ya da hastane psikologlarının yaptığı özel görüşmelerde psikiyatr ve psikologlar hastaların özel yaşamlarına ait bilgilere zorunlu olarak tanıklık ederler.

Öğrenmiş oldukları hastalarına ait bu bilgileri üçüncü şahıs ya da kurumlarla paylaşmamaları gerekir. Gizliliği ihlal eden uzmanlar psikoloji etiği gereği adli, idari ve mesleki takibat ve kovuşturmaya; hatta ceza ile sonuçlanan soruşturmalara maruz kalırlar.

Psikoloji ve Etik konusu

Araştırma etiği; psikolojik bir araştırmanın önceden belirlenen bir plana göre yürütülmesi, bu süreçte uyulması zorunlu olan ahlaki ve mesleki ilkeler olarak tanımlanabilir. Psikoloji araştırma ve uygulamalarında elde edilen bilgilerin ya da verilerin insanlığın tümü ve doğa yararına sunulması gerekir.

İlgili Konu  Psikolojide Öğrenme, Bellek, Hatırlama Nedir?

Araştırma sonuçları, alan uzmanlarınca eleştirilebilmeli ve onlarla paylaşılmalıdır. Bu uyulması zorunlu olan meslekibilimsel ve etik kuraldır. Psikoloji araştırma ve uygulamalarında etik bakımdan uyulması önemli olan bir öteki kural da hayvan haklarına bağlı olarak gelişen etik ilkelerdir.

Örneğin psikolojide insanlar üzerinde yapılamayan deneylerin hayvanlar üzerinde yapılırken onların haklarını da dikkate almak hayvan hakları etiği gereğidir. Yapılan deneylerde hayvanların hayatını tehlikeye atacak, onların acı çekmelerine neden olabilecek uygulamalardan özenle kaçınmak gerekir.

Öğrenme konusunda göreceğimiz Pavlov’un şartlı refleks deneyini gerçekleştirdiği hayvanın salya salgılarını gözlemlemek için onu bağlayıp boğazını açması bugünkü etik ilkelere aykırıdır.

Aşağıda Başbakanlık Etik Kurulu tarafından belirlenen etik ilkeler yer almaktadır.

  • Görevin yerine getirilmesinde kamu hizmeti bilinci
  • Halka hizmet bilinci
  • Hizmet standartlarına uyma
  • Amaç ve misyona bağlılık
  • Dürüstlük ve tarafsızlık
  • Saygınlık ve güven
  • Nezaket ve saygı
  • Yetkili makamlara bildirim
  • Çıkar çatışmasından kaçınma
  • Görev ve yetkilerin menfaat sağlamak amacıyla kullanılmaması
  • Menfaat sağlama yasağı
  • Kamu malları ve kaynaklarının kullanımı
  • Savurganlıktan kaçınma
  • Bağlayıcı açıklamalar ve gerçek dışı beyan
  • Bilgi verme, saydamlık ve katılımcılık
  • Yöneticilerin hesap verme sorumluluğu
  • Eski kamu görevlileriyle ilişkiler
  • Mal bildiriminde bulunma
İlgili Konu  Ergenlik Dönemi Temel Görevleri

Kaynak:12.Sınıf Psikoloji Ders Kitabı (PDF)

Psikoloji Bilimi Ders Notları

YAZAR BİLGİSİ
Recep Bayoğlu
Hayatını internete adamış biri olarak, hedefim bilgiyi ulaşılabilir hale getirmektir. Bu amaca istinaden her türlü bilgi paylaşımını KonuAnlatimi.Net üzerinde yapıyorum. Umarım içeriklerim tüm ziyaretçilerim için faydalı olur.
Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Satır İçi Geri Bildirimler
Tüm yorumları görüntüle
0
Düşünceleriniz önemli, lütfen yorum yapın.x
()
x