Solunum Sistemi Rahatsızlıkları

Solunum Sistemi Rahatsızlıkları

Nisan 9, 2020 0 Yazar: Konu Anlatımı Admin

Solunum sisteminde meydana gelen rahatsızlıklar yaşamı büyük ölçüde zorlaştırabilir ve hatta ölümle sonuçlanabilir. Farklı etkenler sonucunda ortaya çıkabilen bu rahatsızlıkların etki ettiği organlar da farklılaşır. Etkisine ve belirtilerine göre teşhis edilen bu rahatsızlıklar için tedavi yöntemleri ve ilaçlar geliştirilmiştir. Solunum sistemi rahatsızlıklarına yol açan belli başlı etkenler vardır. Genetik etkenler, cinsiyet, yaş, sigara kullanımı, meslek etkisi gibi pek çok faktör sonucunda solunum sistemi organlarında rahatsızlıklar görülebilir.

Solunum yolu hastalıkları nelerdir? – Doç. Dr. Süda Tekin

Üst Solunum Yolu Rahatsızlıkları

Grip, farenjit, sinüzit, nezle, larenjit gibi yaygın olarak ortaya çıkan rahatsızlıklardır. Bu rahatsızlıklar genellikle üst solunum yollarının iltihaplanması sonucunda meydana gelir. Üst solunum yolları ile kulak ve alt solunum yolları bağlantılı olduğundan, bu rahatsızlıklar bu bölgelerde de belirtilere neden olabilir.

Üst solunum yolu rahatsızlıkları üşüme, öksürük, burun tıkanıklığı, balgam, kulak ağrısı, yüksek ateş, ses kısıklığı, boğaz ağrısı gibi belirtiler gösterebilir. Özellikle soğuk algınlığı sonrasında yaygın olarak ortaya çıkar.

Alt Solunum Yolu Rahatsızlıkları

Koah, astım, zatürre, verem, kronik bronşit gibi akciğerleri, soluk borusunu ve gırtlağı etkileyen rahatsızlıklardır. İlerleyen ve ciddi boyutlara ulaşan alt solunum yolu enfeksiyonları ölümle sonuçlanabilmektedir.

Astım

Solunum sistemi rahatsızlıklarından en yaygın olanlardan biri astımdır. Astım hastalığı hava yollarının daralmasına neden olur. Yaşanan bu iltihaplanma nefes alıp vermede sorunlara yol açar. Yaşanan ataklar sırasında hastalar güçlü bir solunum sıkıntısı ve nefes darlığı yaşar. Mantar sporları ve polenler, bazı besinler, soğuk ve kirli hava, sigara dumanı gibi faktörler astım ataklarına neden olabilir. Bu rahatsızlığın tedavisi için kullanılan rahatlatıcı ilaçlar sayesinde belirtiler en aza indirilir.

Bronşit

Bir diğer yaygın olarak görülen solunum yolu enfeksiyonu bronşittir. Bronşit, çeşitli faktörler sonucu bronşların iltihaplanması sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır.

Akut bronşit: Genellikle soğuk algınlığı sonucu ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Bulaşıcıdır ve öksürük, yoğun balgam oluşumu şeklinde kendisini belli eder. Bronşlarda şişme görülür.

Kronik Bronşit: Bronşitin 2 yıl içinde en az 3 ay süren tekrarlayıcı bir rahatsızlıktır. Balgam ve öksürük ile kendini belli eder.

Amfizem

Alveollerin esnekliğini kaybettiği bir akciğer rahatsızlığıdır. Bu rahatsızlığa sahip olan bireyler şiddetli nefes alma güçlüğü ve nefes darlığı yaşar. Amfizem rahatsızlığına sebep olan faktörlerin başında uzun süre sigara içmek, toz ve hava kirliğinin olduğu ortamlarda uzun süre vakit geçirmek, meslek gereği kirli ve tozlu havaya maruz kalmak gibi nedenler gelir. Bu rahatsızlık bireylerin yaşam kalitelerini büyük ölçüde düşürür.

Verem (Tüberküloz)

Mycobacterium tuberculosis isimli bakteri yerleştiği organda verem rahatsızlığına sebep olur. Bu rahatsızlığın en çok etkilediği organların başında akciğerler gelir. Akciğer veremi bulaşıcıdır. Öksürük sonucunda havaya saçılan tanecikler nedeniyle diğer kişilere bulaşma riski vardır. Akciğer vereminde akciğerlerin bağ dokusu zayıflar ve solunum yüzeyleri kalınlaşır. Bunun sonucunda gaz difüzyonu zorlaşır. Genellikle bağışıklık sistemi zayıf olan bireylerde görülen bir rahatsızlıktır. Akciğerler dışındaki pek çok organda da ortaya çıkabilen bir rahatsızlıktır.

Zatürre

Akciğerlerde görülen bir solunum sistemi rahatsızlığıdır. Alveollerin iltihaplanması sonucu oluşur. Yüksek ateş, soluk alıp vermede güçlük, öksürük gibi belirtiler ile kendini gösterir. Bakteriler, virüsler ve parazitler sonucunda oluşabilir. Genellikle Streptococcus adı verilen bakteriler sonucunda oluşur. Bu bakteri ailesi, üst solunum yollarında çeşitli diğer enfeksiyonlara da neden olabilmektedir.

Koah

Ölümle sonuçlanma olasılığı en yüksek olan solunum sistemi rahatsızlıklarından biridir. Bu rahatsızlık hızlı bir şekilde ilerler ve tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Koah hastalığında nefes darlığı en yüksek seviyede hissedilir. Sigara kullanımı bu rahatsızlığın etkenlerinin başında gelir.

Karbonmonoksit Zehirlenmesi

Hücrelerin oksijen yetersizliği ve karbondioksit birikimi sonrası ölmesiyle kendisini gösteren bir solunum sistemi rahatsızlığıdır. Karbon monoksitin hemoglobin ile bağlanması sonucu hemoglobinin oksijen ve karbondioksit taşıyamaması sonucunda ortaya çıkar.

Vurgun

Kısa süre içerisinde yüksek basınçlı bir yerden düşük basınçlı bir yere geçilmesi sonucunda (genellikle dalgıçlarda) görülen bir rahatsızlıktır. Felç veya ölümle sonuçlanır. Genellikle dalgıç ya da pilotlar gibi basınç değişimini hisseden meslek gruplarında görülür. Vücut içerisinde bulunan ve sıvı hale geçmiş gazların bu basınç değişimi ile gaz haline gelmesi ve kılcal damarları tıkaması sonucunda ortaya çıkar.

Solunum Sisteminin Sağlığı İçin Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  1. Solunan havanın temiz ve nem oranının yeterli düzeyde olmasına özen gösterilmelidir. Fırsat buldukça orman, göl, deniz kıyısı benzeri havası temiz olan yerlerde dolaşılmalıdır. Kalabalık, havasız ve tozlu yerlerde fazla durulmamalıdır.
  2. Bulunulan ortam sık sık havalandırılmalıdır.
  3. Hava akımı olan yerlerde (cereyan yapan yerlerde) durulmamalıdır.
  4. Temiz havada düzenli spor yapılmalıdır.
  5. Grip, nezle ve öteki solunum yolu hastalıklarına yakalanan kimselerden uzak durulmalıdır.
  6. Bronşit, zatürre, astım benzeri solunum sistemi hastalıklarında gecikmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
  7. Tütün ve tütün mamulleri benzeri solunum sistemine zarar veren maddelerin kullanımından uzak durulmalıdır.
  8. Mevsime uygun giyinilmelidir. Çok rüzgarlı ve soğuk havalarda boynu koruyacak giyecekler kullanılmalıdır.
  9. Aşırı sıcak ve soğuk gıdalar yemek ve içmekten kaçınılmalıdır.
  10. Burun, filtre görevi yaparak zararlı mikropları tuttuğu ve bunların öteki solunum organlarına geçişini engellediği için burundan nefes alınmalıdır.
  11. Çocukken vereme karşı gerekli aşılar yapılmış olmalıdır.
  12. Solunum sistemine zarar verebilecek durumların (toksik gazlar vb.) söz konusu olduğu ortamlarda çalışılırken maske takmak benzeri koruyucu önlemler alınmalıdır.

Kaynak:11.Sınıf Biyoloji Ders Kitabı (PDF)

Biyoloji Ders Notları

Sağlık Konuları